Dijital Yorgunluk Çağında “Gerçek” Olanın Zaferi: Sinema Köklerine mi Dönüyor?

​Yeşil perdelerin sonsuz hakimiyeti sona mı eriyor? Nolan’dan Miller’a, günümüzün vizyoneryönetmenleri neden inatla kamerayı “gerçek” dünyaya çeviriyor? İzleyici artık pürüzsüz pikseller değil, toz, duman ve yerçekimi istiyor.

​Yazı: Burak Yılmaz  

​1993 yılında Jurassic Park’taki o meşhur T-Rex sahnesini hatırlayın. Yağmur bardaktan boşalırcasına yağarken, o devasa animatronik gözbebeği cama yaklaştığında hissettiğiniz korkuyu anımsadınız mı? O korku gerçekti; çünkü o dinozor (kısmen de olsa) oradaydı. Günümüze hızlıca saralım. Bugün süper kahraman filmlerinde şehirler yıkılıyor, gezegenler patlıyor ama bir şeyler eksik. Gözümüzün önünde akan o “kusursuz” görüntülerde ruhumuzu ikna etmeyen bir yapaylık var. Sinema eleştirmenleri buna “ağırlıksızlık” diyor; biz ise basitçe “dijital yorgunluk”.

​Son on yılda sinema endüstrisi, CGI (Bilgisayar Üretimli İmgeleme) teknolojisini hikaye anlatımının bir aracı olmaktan çıkarıp, bir “kolaycılık” mekanizmasına dönüştürdü. Oyuncuların tenis toplarıyla konuştuğu, ışığın doğal düşmediği setler, izleyicide tarif edilemez bir kopuş yarattı. Ancak rüzgâr tersine dönüyor gibi görünüyor.

​Somutluğun Hissi: Toz, Pas ve Benzin

​George Miller’ın Mad Max: Fury Road ile başlattığı, Tom Cruise’un Top Gun: Maverick ile zirveye taşıdığı ve Christopher Nolan’ın Oppenheimer ile (atom bombasını bile CGI kullanmadan patlatarak) mühürlediği bir akım var: Pratik efektlerin rönesansı.

​“İzleyici bilinçaltında neyin gerçek, neyin animasyon olduğunu anlar. Bir uçak gerçekten hava akımını yardığında, pilotun yüzündeki o ‘G kuvveti’ titremesini bilgisayarda yaratamazsınız. O acıyı görmeniz gerekir.”

​Bu dönüş sadece nostaljik bir inat değil, sinemanın “zanaat” kısmına duyulan saygının iadesi aslında. Bir arabayı gerçekten takla attırdığınızda, metalin bükülme sesi ve çıkan toz bulutu kaotiktir. Bilgisayar ise kaosu sevmez, onu temizler. Oysa insan gözü, doğadaki o kaotik kusurları arar. Dune serisinde Denis Villeneuve’ün devasa setler inşa ettirmesi de bu yüzden. Arrakis’in o kavurucu güneşi altında oyuncunun gerçekten terlemesini istiyor, post-prodüksiyonda eklenen dijital bir parıltıyı değil.

​Zanaatkarlığa Saygı Duruşu

​Elbette dijital efektler asla yok olmayacak ve olmamalı da. Avatar gibi dünyalar başka türlü var edilemez. Ancak ibre, “yapabiliyoruz, o halde yapalım”dan; “hikaye için en doğrusu hangisi?” sorusuna kayıyor.

​Sinema salonuna girdiğimizde artık sadece “görmek” istemiyoruz; “hissetmek” istiyoruz. Lastik kokusunu, patlamanın ısısını, oyuncunun gözündeki o gerçek korkuyu… Yönetmenler de bunun farkında. Önümüzdeki yıllarda, jeneriklerinde binlerce görsel efekt sanatçısının adının aktığı filmlerin yanında, “Mekanik Efekt Sorumlusu” veya “Minyatür Tasarımcısı” gibi unvanları daha sık göreceğiz.

​Ve kabul edelim; ekranda gerçekten parçalanan bir model araba görmek, piksellerden oluşan bir ordunun savaşını izlemekten çok daha heyecan verici. Çünkü sinema en nihayetinde bir illüzyon sanatıdır; ama en iyi illüzyonlar, içinde en çok gerçeği barındıranlardır.

​Yazarın Notu :

​Bu ay vizyona giren filmlere dikkatli bakın. Hangi sahnede kalbiniz daha hızlı çarpıyor? Bilgisayarın çizdiği o dev yaratıkta mı, yoksa dublörün gerçekten atladığı o pencerede mi? Cevap sizi şaşırtmayacak.